الفيض الكاشاني

202

ترجمة الحقائق ( فارسى )

و علامتها از براى متواضع مىباشد كه به آن « 1 » امتحان مىتوان نمود ، پس بايد كه متواضع [ m . b 47 ] امتحان خود را به آن علامات بنمايد تا مطمئن شود به آنكه متواضع است ، از براى آنكه بسيار مىباشد كه كسى تواضع را در « 2 » خاطر مىگذراند و دعوىِ برائت از كبر مىنمايد و اگر واقعه‌اى واقع شود نفس به طبيعت اصلى عود مىكند و آنچه را دعوى مىنمود فراموش مىسازد . امّا محمود آن است كه تواضع با همه كس بكند بدون آنكه خود را خوار و خسيس سازد ؛ از براى آنكه در هر خُلقى طرف افراط و تفريط آن مذموم است و بهترين امرها نزد خداى عزّ وجلّ وسط « 3 » است . و وسط آن است كه به هر صاحبِ حقّى حقّ او را عطا كند و عدل در چيزها عبارت از اين است . فصل [ در عجب ] و امّا عُجب عبارت است از عظيم شمردن نعمت و تكيه بر آن كردن و غافل بودن از نسبت دادن نعمت به خدايى كه انعام كرده . و اگر خايف باشد از زوال آن نعمت و از تغيير يافتن آن ترسد يا آنكه شعف به نعمت از آن راه باشد كه خدا احسان نموده نه از آن راه باشد كه به خود نسبت دهد اين چنين كسى صاحب عُجب نخواهد بود . و اگر زياده بر آنچه در معناى عُجب گفته شد غالب شود بر نفسِ او اينكه او را نزد خداى عزّ وجلّ حقّى هست و اينكه مرتبهء عظيمى نزد او دارد و دور داند كه « 4 » بر وى مكروهى جارى شود آن حالت را ادلال به عمل مىنامند . و لغت ادلال : ناز و عشوه كردن است . و صاحب اين حالت چون از براى خود نزد خداى عزّ وجلّ منزلت

--> ( 1 ) . آن / m اين . ( 2 ) . در / a از . ( 3 ) . a + آن . ( 4 ) . m - كه .